"Azəri-Çıraq-Günəşli" (AÇG) yataqlar bloku — Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda yerləşən, ölkənin ən böyük və strateji baxımdan ən əhəmiyyətli neft yataqları kompleksidir. 1994-cü il sentyabrın 20-də imzalanmış və tarixə "Əsrin Müqaviləsi" kimi düşmüş sənədlə beynəlxalq konsorsium tərəfindən işlənilməsinə başlanılan bu layihə, müasir Azərbaycanın müstəqil iqtisadiyyatının və qlobal enerji siyasətinin təməl daşıdır.
Yataqlar bloku Bakıdan təxminən 120 kilometr şərqdə yerləşir və hasilat dənizin 120-400 metr dərinliklərini əhatə edir.
2017-ci ildə Azərbaycan hökuməti və beynəlxalq tərəfdaşlar arasında imzalanmış yeni sazişlə (Yeni Əsrin Müqaviləsi) layihənin işlənilmə müddəti 2049-cu ilin sonunadək uzadılmışdır.
Göstərici Məlumat Operator BP (British Petroleum) Müqavilənin müddəti 2049-cu ilə qədər uzadılıb Əsas ixrac marşrutu Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) əsas ixrac boru kəməri Mövcud Hasilat Platformaları Çıraq, Mərkəzi Azəri, Qərbi Azəri, Şərqi Azəri, Dərinsulu Günəşli, Qərbi Çıraq, Mərkəzi Şərqi Azəri (ACE) İlkin ehtiyatlar Təxminən 1 milyard tondan (və ya 7 milyard bareldən) çox neftQeyd: 2024-cü ildə Norveçin "Equinor" şirkətinin öz payını SOCAR-a sataraq layihədən çıxmasından sonra, SOCAR-ın AÇG-dəki iştirak payı əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır.
AÇG layihəsi daimi olaraq yeni investisiyalar və texnologiyalarla yenilənir. Layihənin ən son və ən müasir mərhələsi olan Mərkəzi Şərqi Azəri (ACE - Azeri Central East) platforması hasilatın sabit saxlanmasında kritik rol oynayır.
Rəqəmsallaşma: ACE, Xəzər dənizində quraşdırılmış ən texnoloji və "ağıllı" platformadır. O, böyük ölçüdə sahildən – Səngəçal terminalındakı idarəetmə mərkəzindən məsafədən idarə oluna bilir.
Hasilatın sabitləşməsi: Təbii olaraq köhnələn yataqlarda hasilatın qaçılmaz azalması tempini yavaşlatmaq üçün ACE platforması gündəlik on minlərlə barel əlavə neft hasil etmək gücünə malikdir.
AÇG sadəcə kommersiya layihəsi deyil, eyni zamanda ciddi bir geosiyasi alətdir:
Avropanın Enerji Təhlükəsizliyi: AÇG-dən çıxarılan neft BTC kəməri ilə Aralıq dənizinə (Ceyhan limanına), oradan isə tankerlərlə Avropa və qlobal bazarlara çatdırılır. Bu, qlobal bazarlara alternativ və etibarlı xam neft ("Azeri Light" markası) mənbəyi təmin edir.
Makroiqtisadi Sabitlik: Layihədən əldə edilən mənfəət neftinin satışı birbaşa Azərbaycan Respublikasının Dövlət Neft Fonduna (ARDNF) yönəldilir. Bu vəsaitlər ölkənin strateji valyuta ehtiyatlarının formalaşmasını, irimiqyaslı infrastruktur layihələrinin (o cümlədən Qarabağın bərpası) maliyyələşdirilməsini və manatın məzənnəsinin sabitliyini təmin edir.
Bakı 15° C
