Azərbaycan ilə Ermənistan arasındakı münasibətlərin tarixi XX əsrin əvvəllərinə və SSRİ-nin süqutu dövrünə təsadüf edən Qarabağ münaqişəsi ilə köklü şəkildə gərginləşmişdir. Birinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində Azərbaycanın torpaqlarının işğal olunması, böyük humanitar fəlakətlər və qaçqın problemi regionda uzun illər davam edən qarşıdurma mühiti yaratmışdı.
Vəziyyət 2020-ci ilin Payızında – İkinci Qarabağ müharibəsində (Vətən müharibəsində) Müzəffər Azərbaycan Ordusunun tarixi qələbəsi ilə kökündən dəyişdi. 44 günlük müharibə və 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi tam bərpa olundu, onilliklərlə davam edən hərbi-siyasi status-kvo ləğv edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasından sonra iki ölkə arasında münasibətlərin hüquqi müstəvidə tənzimlənməsi və sülh müqaviləsinin imzalanması istiqamətində intensiv diplomatik danışıqlar mərhələsi başladı:
Vaşinqton prosesi və bəyannamələr: Tərəflər arasındakı normallaşma səylərində beynəlxalq tərəfdaşların, o cümlədən ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə mühüm siyasi addımlar atılmış, dövlətlərarası münasibətlərin qurulması və sülh sazişinin mətninin ilkin paraflanması istiqamətində mühüm irəliləyişlər əldə olunmuşdur.
Sərhədlərin delimitasiyası: İki ölkə arasında dövlət sərhədinin müəyyənləşdirilməsi, delimitasiya və demarkasiya komissiyalarının fəaliyyəti sülh gündəliyinin əsas tərkib hissələrindən biridir. Azərbaycan tərəfi hər zaman beynəlxalq hüquq norma və prinsiplərinə, ərazi bütövlüyünün qarşılıqlı tanınmasına əsaslanan ədalətli mövqe nümayiş etdirmişdir.
Münasibətlərin normallaşması prosesi yalnız siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmayaraq, tədricən praktiki iqtisadi əməkdaşlıq və kommunikasiyaların açılması mərhələsinə keçməkdədir:
Nəqliyyat qovşaqları: Regionun nəqliyyat və tranzit potensialının tam açılması, o cümlədən Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə birləşdirən və ümumilikdə geniş regional iqtisadi dəhlizlərin (məsələn, Zəngəzur dəhlizi kontekstində) reallaşdırılması ticarət və logistika imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Ticarət və işgüzar əlaqələr: Hər iki ölkənin rəsmi sənədlərində və inkişaf proqramlarında gələcək illərdə sərhədyanı əməkdaşlığın qurulması, işgüzar dairələr və vətəndaş cəmiyyəti xətti ilə təmasların təşviq edilməsi perspektivləri müzakirə olunur.
Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin tamamilə sülh məcrasına düşməsi və regionda davamlı sabitliyin təmin olunması üçün Ermənistanın konstitusiyasında və qanunvericiliyində Azərbaycana qarşı ərazi iddialarını ehtiva edən müddəaların aradan qaldırılması, habelə beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə sadiqlik mühüm şərt olaraq qalmaqdadır.
Bakı 29° C
